Hasta Rehberi » Hasta Hakları » 

Hasta Hakları Yönetmeliğinde Yer Alan Hasta Hakları

1. Sağlık Hizmetlerinden Adalet ve Hakkaniyet İlkeleri Çerçevesinde Faydalanma Hakkı

  • Her birey sağlık ihtiyaçlarının karşılanması için sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkına sahiptir. Sağlık hizmetleri, herkes için eşit ulaşılabilirlikte ve sürekli olmalı; ayırımsız ve maddi, insani, finansman kaynaklarından bağımsız olarak hizmet verilen toplum için mevcut olmalıdır.
  • Kadın veya erkek herkesin insan olması dolayısıyla sağlık hizmetinden yararlanma hakkı vardır.
  • Herkes kendi yaşamını belirleme hakkına sahiptir. 
  • Herkes fiziksel ve ruhsal bütünlüğe sahip olmaya ve kişi olarak güvenli bir yaşam sürdürme hakkına sahiptir.
  • Hasta, hem teknik standartlar hem de sağlık personeli ile hastalar arasındaki insani ilişkiler bakımından kaliteli hizmet alma hakkına sahiptir.
  • Herkes ihtiyacı olan sağlık desteğine kolayca ulaşabilmelidir.
  • Herkes hastalıkların önlenmesi ve sağlık bakımı için yeterli ölçüde çaba gösterilerek sağlığının korunması ve kendisi için edinilebilir en yüksek sağlık seviyesine kavuşma fırsatı hakkına sahiptir.
  • Sağlık hizmetleri herkese eşit olarak verilmeli ve hastalığın türü, zamanı, ikamet yeri veya mali kaynaklar konusunda ayrım yapılmamalıdır.
  • Ekonomik veya mali durumlardan bağımsız olarak(gerekçeler dikkate alınmadan) her birey uluslararası standartlara göre, yeniliklerden -teşhis prosedürleri dahil olmak üzere- yararlanma hakkına sahiptir.

2. Eşitlik İçinde Hizmete Ulaşma Hakkı

  • Irk, dil, din ve mezhep, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, ekonomik ve sosyal durumları dikkate alınmadan hizmet almaya hakkı vardır.


3. Bilgi Talep Edebilme Hakkı

  • Sağlık servisleri ve bu servislerin en iyi nasıl kullanacağı konusundaki bilgi herkes için ulaşılabilir olmalıdır.
  • Hastalar, durumları ile ilgili tıbbi gerçekleri, önerilen tıbbi girişimleri ve her bir girişimin potansiyel risk veya yararlarını, önerilen girişimlerin alternatiflerini, tedavisiz kalmanın sonucunu, tanı, hastalığın ve tedavinin gidişi konularını içerecek şekilde sağlık durumları konusunda tam olarak bilgilenme hakkına sahiptir. Herhangi bir başka kuruma sevk ya da nakil durumlarında, (acil bir durum yoksa) kişiye ayrıntılı bilgi verilmesi gerekmektedir.
  • Bilgilendirme, yalnızca bilgi vermemenin hasta üzerine açık ve olumlu bir etkisinin olacağına inanmak gibi geçerli bir nedenin olduğu zamanlarda kısıtlanabilir.
  • Bilgi, hastanın anlama kapasitesine uygun bir yolla ve yabancı teknik terminoloji kullanımını en aza indirerek iletilmelidir. Hasta ortak dil konuşamıyorsa çeviri yapılabilir.
  • Hastalar kesin olarak belirttikleri takdirde bilgilendirilmeme hakkına sahiptirler.
  • Hastalar kendi yerlerine kimin bilgilendirileceğini seçme hakkına sahiptir.
  • Hastalar ikinci bir görüş alma imkânına sahip olmalıdır. 
  • Sağlık kurumuna kabul edilen hastalar, kendilerine bakan sağlık personelinin kimliği, mesleki durumu, o kurumda kaldığı ve bakıldığı sürece uyacağı kurallar ve rutin işlemler konularında bilgilendirilmelidir
  • Hastalar, sağlık kurumundan taburcu edildiklerinde tanıları, tedavileri ve bakımlarını içeren bir yazılı özet alma ve isteme imkânına sahiptir.
  • Sağlık hizmetleri ile ilgili bilgilerin kolay ulaşılır olması gerekir, bürokratik engellerin kaldırılıp, sağlık elemanlarının eğitilmesi ve bilgi materyallerinin hazırlanıp dağıtılması sağlanmalıdır.
  • Her birey, bilimsel araştırma, ilaç tedavisi ve teknolojik yenilikler ile ilgili bilgi alma hakkına sahiptir.


4. Sağlık Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme Hakkı

  • Hasta, sağlık kurum ve kuruluşunu seçme hakkına sahiptir. Mevzuat ile belirlenmiş sevk sistemine uygun olmak şartı ile hasta sağlık kuruluşunu değiştirebilir.
  • Ancak, kuruluşu değiştirmenin hayati tehlikeye yol açıp açmayacağı ve hastalığının daha da ağırlaşıp ağırlaşmayacağı hususlarında, hastanın tabip tarafından aydınlatılması ve hayati tehlike bakımından tıbben sakınca görülmemesi esastır. 


5. Personeli Tanıma, Seçme ve Değiştirme Hakkı

  • Hastaya talebi halinde, kendisine sağlık hizmeti verecek veya vermekte olan doktorların ve diğer personelin kimlikleri, görev ve unvanları hakkında bilgi verilir.
  • Mevzuat ile belirlenmiş usullere uyulmak şartı ile hastanın, kendisine sağlık hizmeti verecek olan personeli serbestçe seçme, tedavisi ile ilgilenen tabibi değiştirme hakkı vardır.


6. Bilgi İsteme Hakkı

  • Sağlık durumu ile ilgili her türlü bilgiyi sözlü veya yazılı olarak istemeye hakkı vardır.


7. Mahremiyete Saygı Gösterilmesi ve Bunu Talep Hakkı

  • Hastanın, mahremiyetine saygı gösterilmesi esastır. Her türlü tıbbi müdahale, hastanın mahremiyetine saygı gösterilmek suretiyle icra edilir. Ölüm olayı, mahremiyetin bozulması hakkını vermez. Hastaya ait bu bilgiler, yalnızca hastanın açık izni veya mahkemenin kesin isteği üzerine açıklanabilir. Hastanın tedavisi ile ilgili diğer sağlık personeline ihtiyaç söz konusu olduğunda hastanın onayı olduğu varsayılarak davranılır.
  • Kanunda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, kimse, rızası olmaksızın tıbbi ameliyata tabi tutulamaz.
  • Araştırma ve eğitim amacı ile yapılan faaliyetlerde de hastanın kimlik bilgileri, rızası olmaksızın açıklanamaz.
  • Hastanın tanı, tedavi ve bakımı için gerekli olmadıkça ve ek olarak hasta izin vermedikçe hastanın özel ve aile hayatına girilemez.
  • Tıbbi girişimler ancak kişinin özel hayatına saygı gösterilmesi durumunda yapılabilir. Bunun anlamı önerilen girişimin hastanın onayı veya isteğine göre ve kişinin ihtiyacı durumunda yapılabilecektir.
  • Sağlık kurumlarına başvuran hastalar, özellikle sağlık personelinin kişisel bakımlarını veya muayene ve tedavilerini yapacağı durumda kurumların özel hayatlarının korunmasını sağlayan fiziksel özelliklere sahip olmasını bekleme hakkına sahiptirler.


8. Tıbbi Müdahalede Hastanın Rıza ve İzin Hakkı

  • Hastanın bilgilendirilmiş onayı herhangi bir tıbbi girişimin ön koşuludur.
  • Hasta tıbbi girişimi reddetme veya durdurma hakkına sahiptir. Reddedilen veya durdurulan tıbbi girişimin getireceği sonuçlar hastaya dikkatli bir şekilde açıklanmalıdır.
  • Hastanın iradesini beyan etmesinin mümkün olmadığı ve acilen tıbbi girişim yapılması gereken durumlarda, daha önceden bu girişimi reddettiğini gösteren bir açıklaması yoksa hastanın onayı varsayılarak girişim yapılabilir.
  • Hastanın yasal temsilcisinin onayının gerektiği ve önerilen girişimin acil olduğu durumda eğer temsilcinin onayı zamanında alınamıyorsa tıbbi girişim yapılabilir.
  • Yasal temsilcinin onayı gerektiği zaman, hastalar (çocuk veya erişkin olsun) durumlarının izin verdiği ölçüde yine de karar alma sürecine dâhil edilmelidir.
  • Yasal temsilcinin onay vermeyi reddettiği durumda, doktor veya diğer sağlık personelinin görüşü girişimin hastayı ilgilendirdiği yolunda ise, karar mahkemeye veya hakem heyeti benzeri mercie bırakılmalıdır.
  • İnsan vücudunun bütün parçalarının kullanımı ve korunması için hasta onayı gereklidir. Tanı, tedavi ve hasta bakımı için madde kullanımı gereken durumlarda onay varsayılarak davranılabilir
  • Klinik çalışmalara katılım için hastanın bilgilendirilmiş onayına ihtiyaç vardır.
  • Araştırmacı kurum ya da kişiler sonuçta oluşabilecek zarardan dolayı maddi manevi tazminat ödemekle sorumludurlar.
  • Hiç kimse; Bakanlığın izni ve kendi rızası bulunmaksızın, tecrübe, araştırma veya eğitim amaçlı hiçbir tıbbi müdahale konusu yapılamaz.
  • Hastanın bilgilendirilmiş onayı) bilimsel araştırmalarda dahil edilmesi için önkoşuldur. Bütün araştırma protokolleri uygun etik kurul onayı işlemlerinden geçirilmelidir. Bu gibi araştırmalar, yasal temsilcisinin onayı olmadıkça ve hastayı ilgilendirmedikçe kendi iradesini beyan edemeyen hastalarda yapılmamalıdır.
  • Bu konuyla ilgili bir istisna, önemli bir değeri olan, alternatif yöntemleri olmayan ve başka araştırma öznesi bulunmayan araştırmalardır. Böyle bir durumda risk ve/veya yük çok azsa, kişinin itirazı yoksa hastanın sağlığına doğrudan bir yararı olmasa da kapasite eksikliği olan bireyler gözleme dayalı araştırmalara dâhil edilebilir.
  • Kişi istediği zaman yazılı onay bile vermiş olsa herhangi bir durumda araştırmayı terk edebilme hakkına sahiptir.
  • Araştırmayı yürüten kurum ve araştırmacılar,  bireyin araştırma esnasında karşılaşabileceği risklerden ve zararlardan sorumlu tutulurlar.


9. Tedaviyi Reddetme ve Durdurma Hakkı

Tedaviyi reddetmeye veya durdurulmasını istemeye hakkı vardır. Ama kendisine bunun risk ve zararları anlatılmalıdır.

10. Güvenliğin Sağlanması ve Rahatlık Hakkı

  • Herkesin, sağlık kurum ve kuruluşlarında güvenlik içinde olmayı bekleme ve bunu istemek hakları vardır.
  • Bütün sağlık kurum ve kuruluşları, hastaların ve ziyaretçi ve refakatçi gibi yakınlarının can ve mal güvenliklerinin korunması ve sağlanması için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.
  • Kötü işleyen sağlık hizmetlerinden, tıbbi yanlışlık ve hatalardan meydana gelen zararlardan her bir bireyin korunma hakkı vardır ve yüksek güvenlik standartlarını karşılayan sağlık hizmetleri ve tedavilerinden de yararlanma hakkı vardır.
  • Bu hakkın garantilenmesi(temini) için hastane ve sağlık hizmetleri risk faktörlerini sürekli kontrol edip elektronik tıbbi cihazların uygun bir şekilde korunduğu ve operatörlerin (bu cihazları kullananların) iyi eğitilmiş olmasını temin etmelidir.
  • Diğer sağlık profesyonelleri tedavinin bütün aşamaları (evreleri) ve unsurlarının güvenliğinden tam olarak sorumludur. Devamlı eğitim alarak ve örnekleri inceleyerek tıp doktorları hata riskine karşı korunmayı sağlamalıdır.
  • Her birey hastalığının her evresinde (aşamasında), mümkün olduğu ölçüde acı ve sıkıntıdan korunma hakkına sahiptir. Sağlık Hizmetleri, bu bağlamda(bu amaçla) hastanın tedavisinin kolay ve rahat geçmesi için gerekli tedbirleri almalıdır.
  • Her bireyin acı çekmeden insancıl bir son dönem bakımı alıp, insan onuruna yakışır bir şekilde rahat ölebilmesi için gereken yardımı alma hakkına sahiptir.


11. Dini Vecibeleri Yerine Getirebilme ve Dini Hizmetlerden Faydalanma Hakkı

  • Kurumun düzenini bozmamak koşuluyla dini vecibelerinizi yerine getirme hakkınız mevcuttur.
  • Kurum hizmetlerinde aksamalara sebebiyet vermemek şartı ile hastaları manevi yönden desteklemek üzere talepleri halinde, dini inançlarına uygun olan din görevlisi davet edilir. Bunun için, sağlık kurum ve kuruluşlarında uygun zaman ve mekân belirlenir.
  • İfadeye muktedir olmayıp da dini inancı bilinen ve kimsesiz olan hastalar için de, talep şartı aranmaksızın, dini inançlarına uygun olan din görevlisi çağrılır. 


12. Hastanın Ziyaret Hakkı

  • Kurum ve kuruluşlarca belirlenen usul ve esaslara uygun olarak ziyaretçi kabul etmeye hakkı vardır.


13. Refakatçi Bulundurma Hakkı

  • Muayene ve tedavi sırasında hastaya yardımcı olmak üzere; mevzuatın ve kurum imkânlarının elverdiği ve hastanın sağlık durumunun gerektirdiği ölçüde, tedaviden sorumlu olan tabibin uygun görmesine bağlı olarak, refakatçi bulundurulması istenebilir. 


14. Başvuru ve Şikâyet Hakkı

  • Hastanın ve hasta ile ilgili bulunanların, hasta haklarının ihlali halinde, mevzuat çerçevesinde her türlü müracaat, şikâyet ve dava hakları vardır.
  • Hasta haklarının ihlali halinde, personeli istihdam eden kurum ve kuruluş aleyhine maddi veya manevi veyahut hem maddi ve hem de manevi tazminat davası açılabilir.
  • Hastalar haklarına saygı gösterilmediğini düşündüklerinde, mahkemelere, hastanelerde hasta hakları kurullarına, tabip odalarına başvurabilirler.
  • Hastaların şikayetlerinin değerlendirilmesi ve sonuç hakkında bilgilendirilmesi hakkı vardır.
  • Sürekli hizmet gerektiği sürece sağlık hizmetlerinden yararlanmaya hakkı vardır.